Bora Yeni Bir Yaklaşım Başladı, Bor Ürünlerine İlgi Artıyor

Borun, ülkemizde son derece büyük rezervi bulunan tinkal, kolomanit ve üleksit gibi minerallerden üretilerek enerji, sağlık, savunma, uzay, metalurji, seramik, cam, tekstil, tarım başta olmak üzere katma değeri son derece yüksek uç ürünlerin endüstriyel üretimine yönelik girişimlere ve ileri düzeydeki Ar-Ge çalışmalarına son on yıllık süreçte büyük önem verildi. Böylece, çok uzun yıllardır özellikle bor ara ürünlerinde sadece üretici olma ve farklı kanallardan verdiği proje desteklerinden belirli bir düzeyde çıktı alınabilme ekosisteminden, endüstriyel çapta üretim yapma ve pazar oluşturabilme yeteneğine sahip bir sisteme dönülmeye başlandı. Ülkemizde yeni filizlenmeye başlayan bu sürecin kurumsal bir mantıkla değil de daha akademik ve bilimsel temellere dayalı bir sürecin hakim olduğu yeni yaklaşımlar içeren bir mantık ile yönetilmesi gerekiyor. Bu bakış açısına paralel olarak kurum, kuruluş, bakanlıklar ve Tübitak tarafından verilen proje desteklerinin doğrudan ürün hedef odaklı, çağrıya çıkılmadan ilgili alanda bilgi ve becerilerini kanıtlamış sanayiden, üniversitelerden ve kurumlardan seçilen yetişmiş insan gücünden oluşturulan gruplara sağlanacak altyapı ve mali imkanlarıyla verilmesinin mümkün olduğu bir sistem oluşturulmalı. Böylesi bir süreçte çok daha hızlı sonuca gidilip, çıktılarının hemen endüstriyel üretime aktarılabilmesi söz konusu olur. Bu kapsamda özel sektör çok daha etkin bir şekilde bu süreçlere dahil olabilir ve son yıllardaki savunma sanayiinde atılan büyük adımlara bor uç ürünleri gibi yenileri eklenebilir. Bor, ya tek başına veya sahip olduğu özelliklerle kristal yapısına girdiği sistemlerin özelliklerini son derece büyük oranda değiştirebilme yeteneğine sahip bir element. İşte bu nedenle gelecekte uzay, elektronik, otomotiv, tarım, enerji, savunma sanayi (askeri donanım, radar ve füze sistemleri gibi), süperiletken ve mikroçip üretimi, cam, plastik, seramik, metalürji, tekstil, kompozit, gıda, nükleer sanayi ve daha birçok alanda üretilen ve üretilmesi planlanan birçok malzemenin en önemli girdisi olacaktır.

Bor Türevlerinin Üretimi Desteklenmeli

Borun kendisinin, türevlere geçmeden katma değeri yok. O nedenle türevlerini yapmak lazım. Şimdiye kadar yapılanlar arasında çinko borat vardı. En geçerli türevlerden biri de bor karbür. Savunma sanayinde zırh olarak kullanılıyor. Eti Maden, bor karbür üretimine geçmek üzere. Özel sektörde bir firma da pilot çalışmalar yaptı. Bor karbür potansiyeli olan bir ürün. Bu zamana kadar ithal ediliyordu. Önümüzdeki dönemde yerli üretime geçilmesiyle, savunma sanayinde yerlileştirme oranı artırılacak. Bor hidrür de geçerli bir türev. Bugüne kadar boraks satmakla ya da katma değeri düşük bor türevleri satarak bir yere varamadık, varamayız da. Bu nedenle katma değeri yüksek bor türevlerinin üretimi her zaman desteklenmeli. Henüz geç kalmadık. Savunma sanayinde olduğu gibi genişleme, yaygınlaşma ve palet zenginliği için kimyasalların üretiminde özel sektöre de pay verilmeli.

Bor Ürünlerinin Satışında Artış Devam Ediyor

Türkiye’nin bor madeninden temizlik ürünü Boron, parfüm, petrol türevleri ve fosfat içermiyor. Ürün tüm büyük marketlerde satılıyor. Eti Maden’in ürettiği doğal mineralli yerli temizlik ürünü Boron’la ilgili satışlar 23 bin tona ulaştı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, Boron’da bu yıl için hedeflerini 25-30 bin ton olarak açıklamıştı. Ekim-Kasım ayı gibi sıvı yeni ürünlerin piyasaya çıkacağı bilgisini paylaşan Dönmez, genel anlamda sıvı temizlik ürünü kategorisinde, renkli ve beyaz ayrışımı olan bir ürün hazırlandığını vurguladı. Dönmez, bulaşık için de bir ürün çalışıldığını ifade etti. Boron’a yurtiçi ve dışından talep olduğunu dile getiren Dönmez, bütün dağıtım kanallarında olabilmek için bu yıl yurtiçine odaklanma kararı aldıklarını belirtti. Dönmez, talep kaynaklı kapasite artış çalışmalarının sürdüğüne değindi.